Η ΞΑΝΘΗ

Η παλιά Ξάνθη

Η χαραυγή του 20ου αιώνα θα βρει τη Θράκη υπό Οθωμανική κατοχή. Με την έναρξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου οι «σύμμαχοι» Βούλγαροι καταλαμβάνουν τη Ξάνθη στις 8 Νοεμβρίου 1912 και στη συνέχεια κλείνουν τα σχολεία και εκκλησίες και φυλακίζουν ή θανατώνουν αρκετούς Έλληνες, σε μια προσπάθεια να αλλάξουν το δημογραφικό χάρτη της περιοχής.

Η Ξάνθη ή Ξάνθεια αναφέρεται μ΄ αυτό το όνομα απ΄ το 879 μ.Χ. Στην αρχή ήταν ένα μικρό χωριό. Πέρασε όλες τις περιπέτειες της Θράκης. Επιδρομές, καταστροφές, συγκρούσεις (με Γότθους,Ούννους, Βούλγαρους, Σλάβους, Αβαρούς), εμφύλιες συρράξεις.

Γενική άποψη της πόλης της Ξάνθης

Οι Οθωμανοί Τούρκοι βρίσκουν την περιοχή με εξαντλημένο τον πληθυσμό και κατεστραμένα σχεδόν τα πάντα. Από τα βάθη της Μικρασίας φέρνουν εποίκους. Τότε δημιουργείται η Γενισέα (από Γούρικους επυλίδες),ενώ το Ωραίο και η Ξάνθη είναι χριστιανικά και ελληνικά κέντρα. Οι Πομάκοι, ορεινός πληθυσμός της Ροδόπης αποκλεισμένος στη δυσπρόσιτη οροσειρά, διατήρησαν τα πανάρχαια ήθη και έθιμά τους, μολονότι εξισλαμίστηκαν, κυρίως τον 17^ο αιώνα.

Στα 1715 η Ξάνθη είναι περίφημη για τα καπνά της, το ίδιο και η Γενισέα. Το εμπόριο του καπνού σε όλη την Ευρώπη ανέδειξε τη Ξάνθη.

Σοκάκι στην παλιά Ξάνθη

  Ασπρόμαυρη φωτογραφία της ίδιας γειτονιάς

Ουσιαστικό ρόλο σε όλη την εξέλιξή της έπαιξαν οι δύο σεισμοί το Μάρτιο και τον Απρίλιο του 1829, οπότε καταστράφηκε η πόλη. Αμέσως βέβαια άρχισε η ανοικοδόμηση. Από το 1860 έχουμε και την ανάπτυξη της Δημογεροντίας Ξάνθης. Το 1870 καίγεται η Γενισέα και όλες οι υπηρεσίες μεταφέρονται στην Ξάνθη, που τότε φτάνει να έχει 10.000 κατοίκους.

Το 1891 περνά η σιδηροδρομική γραμμή κοντά στην πόλη. Η Ξάνθη γνωρίζει μεγάλη οικονομική ακμή και ζει της δική της bel ei poc μέχρι το 1912 που αρχίζει μια περίοδος βίαιη, σκοτεινή. Το 1912 η πόλη κυριεύεται από τους Βούλγαρους, σε 8 μήνες την ελευθερώνει ο ελληνικός στρατός, σε λίγο όμως την κυριεύουν πάλι οι Βούλγαροι ως το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οπότε μετά από διπλωματικούς χειρισμούς και αγώνες, η Δυτική Θράκη το 1919 περιέρχεται στην Ελλάδα.

Η πόλη της Ξάνθης φέρει σήμερα έκδηλα τα ίχνη της ιστορικής πορείας. Μοντέρνα ξενοδοχεία και παραδοσιακά χάνια με εντυπωσιακή αρχιτεκτονική, παλιά κτίρια μέσα σ΄ εγκατελειμμένους κήπους, επιβλητικά καπνομάγαζα, πολυκατοικίες και μικρόσπιτα, πολυτελή καταστήματα, μαγαζάκια κι εργαστήρια. Μιναρέδες να λογχίζουν τον ουρανό και καμπαναριά να σημαίνουν τις ώρες, κι ένας πύργος Ρολογιού να δεσπόζει στην κεντρική πλατεία. Παλιά αρχοντικά ξεπροβάλλουν σ' όλα τα ανηφορικά δρομάκια της Παλιάς Πόλης, παλιά χάνια που σήμερα λειτουργούν είναι αντικείμενο μελέτης, όμορφα γεφύρια μ΄ ένα, με δύο και με τρία τόξα βρίσκονται στα ορεινά χωριά των Πομάκων και είναι και τα παλιά σπίτια στην Χρύσα, στον Εχίνο, στη Γενισέα και τα Άβδηρα.

Το λαογραφικό μουσείο της Ξάνθης

Σ' ένα τέτοιο παλιό σπίτι στεγάζεται και το Λαογραφικό Μουσείο που ίδρυσε η φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης (Φ.Ε.Ξ.). Δίπλα ακριβώς είναι το αρχοντικό του Κουγιουμτζόγλου όπου έχει επεκταθεί το Μουσείο. Χαρακτηριστικό αστικό σπίτι του προηγούμενου αιώνα με περιποιημένες σιδεριές στα μπαλκόνια και μνημειακή πόρτα. Από ένα σύντομο οδηγό του Μουσείου, που κυκλοφόρησε το 1981, μαθαίνουμε ότι οι ωραίες τοιχογραφίες που στολίζουν το αρχοντικό του Κουγιουμτζόγλου είναι του 1880 και σχετίζονται με καλλιτέχνες Βαυαρούς ή Γερμανούς.

Στο Μουσείο εκτίθενται αγροτικά εργαλεία και οικιακά σκεύη, στολές από διάφορα μέρη της Θράκης, τσεβρέδες, -κεντημένα δηλαδή μαντήλια-, αριστουργήματα στο είδος τους, σκαλισμένες ξύλινες κασέλες, τα προικοσέντονα και κοσμήματα που φιλοτεχνήθηκαν στη Θράκη, όπως πόρπες, γιορντάνια και ζώνες. Υπάρχουν ακόμα χαρακτηριστικά υφαντά σε αρμονικούς συνδυασμούς, χάλκινα σκεύη και ξύλινες σφραγίδες.

Γιορτές νεολαίας στη Ξάνθη

Η Πόλη της Ξάνθης κατέχει την πρώτη θέση στην πολιτισμική κίνηση μέσα στο χώρο της Δυτικής Θράκης. Οι πνευματικοί της άνθρωποι και οι τοπικοί της ηγέτες έδωσαν το ιστορικό τους παρόν στην ίδρυση και διατήρηση σχολείων και συλλόγων και την πνευματική καλλιέργεια, στην εθνική αυτογνωσία και την οικονομική προκοπή. Η σύγχρονη Ξάνθη είναι μια πόλη που σφύζει από ζωή, μια πόλη στραμμένη προς το μέλλον, που δεν παραγνωρίζει ωστόσο το παρελθόν της.

Τζαζ συγκρότημα στην πόλη

Ζωντανό και αναπόσπαστο κομμάτι της Ξάνθης αποτελεί η Παλιά Πόλη με τα παραδοσιακά της σπίτια. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της είναι οι ανηφορικοί και στριφογυριστοί δρόμοι με τα παλλαϊκά σπίτια με τους εξώστες και τα στιχνίσια. Τα ισόγεια μικρά μαγαζάκια και τα ταβερνάκια, τα γνωστά «κουτουκάκια», είναι αυτά που δίνουν το τοπικό χρώμα στην πόλη και γεμίζουν επισκέπτες, ιδιαίτερα στις αρχές του Σεπτέμβρη με τις γιορτές της Παλιάς Πόλης και της Αποκριάς.

Το γνωστό καρναβάλι της Ξάνθης

Στιγμιότυπα από το Καρναβάλι της Ξάνθης

Video 1

Video 2

Video 3

Για σχόλια και ερωτήσεις, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας
Copyright (c): 1999 - 2000, M.I.T. ΑΕ, All rights reserved.